DMSO: cudowny lek czy alternatywna ściema?

Osobne zapytanie: 219 prac o bezpieczeństwie DMSO u ludzi (toksyczność, działania niepożądane, zatrucia, zgony, hemoliza) – czytane pod ten akapit, nieliczone w TAK/NIE.

Ostra toksyczność jest niska – ale „niska” to nie „żadna”. Na skórze: pieczenie, rumień, łuszczenie, pokrzywka; w badaniu w twardzinie co czwarta osoba z grupy 70% wycofała się z powodu skóry. U każdego oddech czosnkowy (metabolit – siarczek dimetylu). Dożylnie: hemoliza (rozpad czerwonych krwinek) zależna od dawki – hemoglobina w moczu, bez uszkodzenia nerek w badaniu z JAMA (1980), ale u dwóch starszych osób leczonych wlewami na artretyzm – anemia i wzrost enzymów wątrobowych (Lancet 1980). Najwięcej ciężkich zdarzeń opisano przy wlewach komórek macierzystych mrożonych w DMSO: zaburzenia rytmu, drgawki, udary, przemijająca amnezja, pojedyncze zgony – dlatego ośrodki transplantacyjne obniżają stężenie i wypłukują DMSO przed podaniem. Picie na własną rękę: dwa opisy krwotoków do mózgu (2004 – zgon chorego z przerzutami po jednej dawce, 2021 – nawracające u mężczyzny, który leczył sobie nastrój) – DMSO hamuje płytki krwi. Przechodzi do mleka matki (2026). U zwierząt nasilał toksyczność bleomycyny, u ludzi blokował aktywację sulindaku (leku przeciwzapalnego) i ma opisany przypadek ciężkiej neuropatii przy łączeniu obu. Uszkodzeń soczewki, które w latach 60. zatrzymały badania (psy, króliki), u ludzi nie znaleziono w trzech badaniach z pełnym badaniem okulistycznym. I zasada najważniejsza: DMSO przenosi przez skórę wszystko, co z nim zmieszasz albo co na niej leży – „techniczny” DMSO z zanieczyszczeniami to nie lek z apteki.

Jak czytać: długość paska = liczba prac, kolor = poziom dowodu od szałwii (najmocniejszy: randomizowane badania kontrolowane (RCT) u ludzi) do brązu (najsłabszy: komórki w probówce). Odpowiedź z dużo szałwii i niebieskiego jest poparta badaniami na ludziach; odpowiedź z samą ochrą i szarością opiera się na zwierzętach, komórkach i przeglądach cudzych prac.

Jak czytać: każda kropka to jedna praca, im dalej w prawo, tym wyżej czasopismo w rankingu SJR (SCImago). SJR liczy nie tylko, ile cytowań dostaje czasopismo, ale też skąd: cytowanie z Cell waży więcej niż z małego czasopisma, więc sama masa publikacji go nie podbija (dlatego megaczasopisma, które na h-indeksie są wysoko, tu spadają). Skala logarytmiczna: kolejne kreski to 0, 1, 3, 10. Pionowa kreska = mediana grupy. Najedź na kropkę, żeby zobaczyć tytuł. Prace z czasopism spoza bazy Scopus (np. Cureus, preprinty) nie mają SJR i ich tu nie ma.

Jak czytać: każda kropka to jedna praca. RCR (Relative Citation Ratio, NIH iCite) mówi, ile razy częściej praca jest cytowana niż typowa praca z jej dziedziny, w przeliczeniu na rok: 1 = przeciętnie, 2 = dwa razy częściej, 0,5 = o połowę rzadziej. Wyrównuje wiek pracy i różnice między dziedzinami, więc stara praca nie wygrywa tylko dlatego, że jest stara. Skala logarytmiczna, kreska = mediana grupy. Prace z ostatnich ~2 lat mają RCR tylko wstępne albo żadne – na wykresie ich nie ma, w tabeli wstępne oznaczone „~”. Surowe liczby cytowań są w tabeli i po najechaniu na kropkę.

Jak czytać: to samo pytanie co przy SJR, starsza i prostsza miara: każda kropka to jedna praca, im dalej w prawo, tym bardziej uznane czasopismo (h-index z OpenAlex: ile artykułów czasopisma ma co najmniej tyle cytowań). Pionowa kreska = mediana grupy, czyli typowe czasopismo dla tej odpowiedzi. Najedź na kropkę, żeby zobaczyć tytuł. Zastrzeżenie: h-index premiuje duże, stare i szerokie tytuły (Science ma 1750, dobry specjalistyczny kwartalnik 60–250), a komentarz w Science to nadal tylko komentarz – siłę dowodu pokazuje pierwszy wykres, nie ten.

Jak czytać: jeden słupek = jeden rok publikacji, podzielony na TAK, NIE i MIESZANE (prace „nie dotyczy” pominięte). Pokazuje, czy temat przyspiesza i czy nowe prace ciągną w jedną stronę, czy spór się zaostrza. Najedź na segment, żeby zobaczyć liczbę.

Sortowanie: stanowisko → poziom dowodu → cytowania. Prace „nie dotyczy” na końcu. Linki prowadzą do PubMed, DOI i, gdzie jest, do pełnego tekstu w otwartym dostępie.